معرفی

 

قال امیرالمؤمنین (ع): «الکتب بساتین العلماء»

کتاب‌ها بوستان‌های دانشمندان است.

(غرر الحکم، ص 49)

 

 

مقـــــدمه:

 

كتابخانه و مركز اطلاع‌رسانی پردیس تهران دانشگاه قرآن و حدیث از آغاز تأسیس در آبان ماه 1378 به روی دانشجویان و محققان باز بوده و با توجه به ماهیت علوم قرآن و حدیث، كه از دیرباز بر منابع مكتوب تكیه داشته و بیشترین بهره را از آثار عالمان و نویسندگان برده است، جایگاه ویژه‌ای در بین بخش‌های مختلف این دانشگاه دارد. ضمن آنكه اهتمام ویژه حضرت آیت الله ری شهری، ریاست دانشگاه قرآن و حدیث و تولیت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم (ع) به كتابخانه و غنی شدن روزافزون آن عامل دیگری است كه رشد و ارتقای كتابخانه را در پی داشته است.

كتابخانه پردیس تهران دانشگاه قرآن و حدیث از حیث موضوع نیز جایگاهی منحصر به فرد دارد. به عبارت دیگر مهم‌ترین كتابخانة تخصصی در زمینه علوم قرآن حدیث و موضوعات وابسته محسوب می‌شود كه در اختیار محققان، دانشجویان و سایر علاقه‌مندان علوم اسلامی و معارف اهل بیت (ع) قرار دارد.

 

منابع مرجع، دائرة‌المعارف‌ها، متون حدیثی، منابع علم رجال و انساب، تفاسیر قرآنی، کتب تاریخی، فرهنگ‌ها و واژه‌نامه‌ها بخشی از مجموعه كم‌نظیر این كتابخانه را تشكیل می‌دهد.

 

 

1- منــابع

الف) منابع مكتوب

1- كتاب : مجموعه منابع كتابخانه به دو صورت قفسه بسته، در مخزن اصلی؛ و قفسه باز، در بخش مرجع، نگهداری و سرویس‌دهی می‌شود. كتابهای موجود در كتابخانه عمدتاً به زبان‌های عربی و فارسی و تعدادی نیز به زبان انگلیسی است. مجموعه منابع عربی موجود در این كتابخانه، خصوصاً در موضوع حدیث و زمینه‌های وابسته، در نوع خود كم‌نظیر است كه با تلاش فراوان و صرف وقت و هزینه بسیار از بین آثار منتشره در كشورهای خاورمیانه، شمال آفریقا، شبه قاره هند و برخی كشورهای اروپایی گردآوری شده است.

2- نشریه: این بخش با گردآوری بیش از 100 عنوان نشریه فارسی و عربی در زمینه‌های علوم انسانی و اسلامی و نیز ارائه هفته‌نامه‌ها و ماهنامه‌های خبری در حوزه قرآن و سنت و موضوعات وابسته یکی از غنی‌ترین بخش‌های کتابخانه محسوب می‌شود که مراجعین می‌توانند در محل کتابخانه از خدمات این بخش بهره‌مند گردند.

 

 

ب) منابع غیر مكتوب

این گروه از منابع دربرگیرنده صوت استادان و کلاس های ضبط شده می باشد كه امكان استفاده از آن ها در مرکز اطلاع ‌رسانی فراهم شده است. بخش عمده‌ی این مواد مربوط به كلاس‌های درسی برگزار شده در سنوات اخیر در پردیس تهران دانشگاه قرآن و حدیث است که فایل آن ها روی شبکه داخلی (اینترانت) موجود می باشد.

 

2- عضویت كتابخانه

بنا بر رسالت خود در نشر معارف اسلامی و علوم اهل بیت (ع) علاوه بر دانشجویان، كاركنان و استادان دانشگاه قرآن و حدیث و طلاب حوزه علمیه و کارکنان آستان مقدس و محققین و پژوهشگران ویژه و علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاع از نحوه عضویت قبل از مراجعه حضوری با شماره 55903004 تماس حاصل فرمایند.

 

3- سالن های مطالعه

كتابخانه و مرکز اطلاع‌رسانی پردیس تهران دانشگاه قرآن و حدیث مجهز به دو سالن مطالعه مجزا برای خواهران و برادران است كه در مساحتی بالغ بر 500 متر مربع امكان استفاده برای مطالعه مراجعین را دارد. .

 

4ـ مجموعه سازی

از جمله وظایف مهم کتابخانه انتخاب و تهیه منابع مورد نیاز مراجعین می‌باشد، بدین منظور بخش نیازشناسی و فراهم‌آوری کتابخانه تلاش می‌کند تا این گونه منابع در حداقل زمان تهیه و در دسترس دانشجویان و محققین گذاشته شود.

 

5- خدمات فنی

از آنجا كه سازماندهی منابع از وظایف اصلی هر كتابخانه به شمار می‌رود، بخش خدمات فنی كتابخانه پردیس تهران در قالب یک اداره به فهرست‌نویسی، رده‌بندی و آماده‌سازی منابع كتابخانه می‌پردازد. با تلاش های به عمل آمده تمامی منابع موجود سازماندهی شده و داده‌های مربوط به آنها از طریق رایانه در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. ضمن آنكه منابع جدید نیز در كوتاه‌ترین زمان در اختیار مراجعه‌ کنندگان گذارده می‌شود.

نظام رده‌بندی به كار رفته در كتابخانه، نظام رده‌بندی كتابخانه كنگره (LC) است كه در بیشتر كتابخانه‌های دانشگاهی ایران رواج دارد.

 

 

6- مركز اطلاع‌رسانی

این بخش با هدف ارائة خدمات رایانه‌ای و سهولت در امور پژوهشی در مجاورت کتابخانه، فضایی کاربردی و مناسب برای دانشجویان فراهم آورده است. بخشی از خدمات این بخش شامل:

  • ارائه خدمات اینترنت و اینترانت به دانشجویان؛

  • ارائه خدمات نرم افزاری در حوزه‌های علوم انسانی و اسلامی؛

لازم به ذکر است نرم افزارهای پرکاربرد و مرجع مورد نیاز دانشجویان و محققین اعم از مجموعه نرم افزارهای دارالحدیث، مرکز تحقیقات علوم کامپیوتری نور، مجموعه نرم افزارهای حقوقی ـ ویژة دانشجویان رشتة فقه و حقوق و ... ـ بر روی سرور دانشگاه قرار گرفته است که دانشجویان با مراجعه به مرکز اطلاع‌رسانی می‌توانند به سهولت به امور پژوهشی خود بپردازند.

 

امکانات پژوهشی

کتابخانه و مرکز اطلاع‌رسانی دانشگاه قرآن و حدیث در دوم آبان ماه 1378، با هدف جمع‌آوری ، سازماندهی و اشاعه اطلاعات علوم قرآن و حدیث و مباحث وابسته به آن در سطح ایران و کشورهای دیگر، با مجموعه‌ای بالغ بر 4000 عنوان کتاب آغاز به کارکرد.

در ذیل نخست در یک نگاه کلی و آماری با امکانات و ظرفیتهای کتابخانه آشنا می‌شویم و سپس بطور گذرا با بخش های مختلف آن آشنا خواهیم شد.

 

 

کتابخانه و مرکز اطلاع‌رسانی در یک نگاه

  • کتابخانه علوم حدیث با 28513 عنوان و 51367 نسخه کتاب؛

  • کتابخانه علوم قرآنی با 6059 عنوان و 10335 نسخه کتاب؛

  • کتابخانه تاریخ اسلام با 13381 عنوان و 19037 نسخه کتاب؛

  • کتابخانه مرحوم دوانی با 4585 عنوان و 7190 نسخه کتاب؛

  • کتابخانه مرحوم غفاری با 369 عنوان و 1477 نسخه کتاب؛

  • کتابخانه لاتین با 403 عنوان و 425 نسخه کتاب؛

مجموع کتاب های موجود در کتابخانه 53310 عنوان و 89831 نسخه کتاب

تعداد پایان نامه:1127 نسخه

 

در ذیل به معرفی بخشهای داخلی کتابخانه که در ارتباط مستقیم با خدمات رسانی به مراجعان است می‌پردازیم.

 

1- بخش امانت

به دلیل اینکه شیوه سرویس دهی مخزن اصلی کتابخانه به صورت قفسه بسته است ، اعضا می توانند پس از جستجوی کتاب مورد نیاز خود از طریق رایانه نسبت به درخواست آن اقدام نمایند.

 

2- بخش مرجع

بخش مرجع به عنوان پر کاربرد ترین بخش کتابخانه خدمات خود را به صورت قفسه باز در اختیار اعضا قرار می دهد، این بخش علاوه بر منابع و مآخذ اصلی و عمومی شامل: واژه‌نامه‌ها، دائره‌المعارف‌ها، کتابشناسی‌ها و... برای پاسخ گویی به نیاز مراجعان در محل مرجع می باشد.

 

3- بخش نشریات

نشریات از روز آمد ترین ابزارهای اطلاعاتی در هر کتابخانه ای به شمار می آید زیرا آخرین مقالات و دستاوردهای علمی در زمینه های گوناگون را در اختیار افراد قرار می دهد.

بخش نشریات کتابخانه دانشگاه قرآن و حدیث کوشیده با گرد آوری بیش از 100 عنوان نشریه فارسی و عربی در زمینه مطالعات اسلامی و علوم انسانی و نیز خبرنامه ها و گاهنامه های خبری در حوزه علوم نورانی قرآن و حدیث، مراجعین خود را از این حیث اغنا نماید.

 

4- بخش اطلاع‌رسانی رایانه‌ای

نظر به ضرورت استفاده از فناوری های روز در زمینه اطلاع رسانی علمی در مراکز آموزشی و پژوهشی استفاده از شبکه های اینترنت و اینترانت به خصوص در بخش کتب الکترونیکی (Ebook)، کمک شایانی به نشر معارف اهل بیت (ع) نموده است؛ لذا کتابخانه و مرکز اطلاع‌رسانی دانشگاه در حال حاضر با 55 دستگاه رایانه به همراه تجهیزات جنبی دانشجویان دانشگاه خدمت رسانی می نماید.

لازم به ذکر است کلیه رایانه های مرکز اطلاع رسانی مجهز به اینترنت پر سرعت و نرم افزار های کاربردی آموزشی تحقیقاتی در حوزه علوم اسلام از جمله مجموعه کامل نرم افزار های دارالحدیث- مرکز تحقیقاتی در حوزه علوم اسلامی نور- حوزه علمیه اصفهان- نرم افزارهای حقوقی- مکتبه الشامله- دائره المعارف- فرهنگ لغت و .... جهت استفاده دانشجویان، استادان، محققین دانشگاه ، طلاب آستان و پژوهشگران ویژه می باشد.

 

5- بخش دیداری شنیداری

بمنظور تمرکز و یکپارچگی هرچه بیشتر و براساس روال موجود، کلیه منابع مکتوب و غیر مکتوب (مانند فیلم و صوت ) در کتابخانه دانشکده نگهداری می‌شود. این بخش‌ هم‌اکنون بطور مشترک با بخش اطلاع‌رسانی اداره می‌شود.

شایان ذکر است که کلیه این منابع به صورت استاندارد فهرست‌نویسی شده و اطلاعات مربوط به آن (بطور تحلیلی و توصیفی) همانند سایر منابع از طریق رایانه موجود، قابل بازیابی است.